Pieter Verhoeven
Home > Diensten > Schoolcultuur
diensten
» Interim Management
» Coaching
» Schoolcultuur
» Systemisch werken

Schoolcultuur en communicatie

verbinding tussen mensen en hun organisatie

Onderstroom en bovenstroom
“Waar vertrouwen is zijn regels overbodig”
Een organisatie in ontwikkeling komt eens op het punt dat verder bouwen aan het systeem niet meer effectief is. Ook veranderingen aan de rafelranden van het systeem helpen dan niet meer. Het wordt dan de hoogste tijd om “het roer om te gooien” en een nieuwe koers te gaan varen. Los van de bovenstroom. Ondanks de onzekerheden die dat met zich meebrengt.
In de onderstroom zijn nieuwe inzichten ontstaan die ons kunnen dragen naar een nieuwe toekomst. Gelukkig zijn er in de organisatie altijd wel  “snuffelmuizen” die dat al in de gaten hadden en ons bij die  “nieuwe kaas” kunnen brengen.

Eigenaarschap
Van wie is de school nou eigenlijk? Van het bestuur? Of van de leerkrachten? Of zijn het toch de ouders? Als de ouders besluiten om hun kind niet meer naar onze school te sturen, dan hebben we geen school meer.
Het Actieplan Leerkracht! zegt het volgende over eigenaarschap:
“Gedeeld eigenaarschap bevordert effectieve schoolontwikkeling. Gedeeld eigenaarschap heeft onder meer te maken met het op gang brengen van flow, eigen verantwoordelijkheid, aansluiten bij passie en feedback geven”.
Er is de laatste tijd  veel belangstelling voor het zogenaamde eigenaarschap in het onderwijs, onder meer in het publieke debat. Als iemand zich ergens eigenaar van voelt, zet hij zich daarvoor in. De keerzijde kan zijn dat hij territoriaal gedrag vertoont en weerstand heeft tegen verandering. Volgens recente inzichten uit de organisatiepsychologie vermindert gedeeld eigenaarschap deze effecten.

Waar is de leraar precies eigenaar van: van het proces in de klas, de eigen professionele ontwikkeling of van de schoolontwikkeling? In het kader van schoolontwikkeling spreken we van ‘gedeeld eigenaarschap’. Eigenaarschap heeft hier betrekking op de professionele houding van leidinggevenden en leraren. Gedeeld slaat op de kwaliteit van de relaties tussen de professionals in de school. Cruciaal voor het bewerkstelligen van gedeeld eigenaarschap blijken houding, autonomie en samenwerking op verschillende niveaus.

Professionele Leergemeenschap
In een professionele leergemeenschap staat het leren van kinderen staat centraal en hebben de professionals een gedeelde visie op leren van kinderen. Daarnaast laten de professionals een lerende en onderzoekende houding zien en gebruiken ze actuele inzichten uit wetenschap en praktijk. Er is sprake van collectief leren en gedeelde praktijken.
In de professionele leergemeenschap is sprake van onderling vertrouwen en respect. Niet de “baas” heeft het voor het zeggen, maar wie het weet mag het zeggen….
Een professionele leergemeenschap komt niet vanzelf tot stand, maar grassprietjes gaan niet harder groeien door er aan te trekken. In sommige gevallen kan een externe professional inzicht geven in de interne schoolcultuur, daar waar de eigen medewerkers dat zicht zijn kwijtgeraakt.

“Met cultuur wordt vaak bedoeld: “hardnekkig gedrag dat niet wordt gecorrigeerd”
Als je een school binnenloopt krijg je onmiddellijk een in druk van de school. Je krijgt direct een beeld van het karakteristieke, het eigene, oftewel de cultuur van de school. Is het de vloerbedekking in de gang, de rommel onder de kapstok, de wijze waarop de kinderen binnen komen of de wijze waarop je wordt ontvangen?
Hoe kunnen we nu de kenmerken van de school in kaart brengen?  Schoolcultuur bestaat uit verschillende verschijningsvormen en  wordt om die reden beschreven aan de hand van een ui.    
De binnenste schil van de ui wordt gevormd door de vooronderstellingen die door de leerkrachten wordt gedeeld. Dat is de kern van de cultuur. Daar omheen zit de schil van waarden en normen die tot uitdrukking brengen wat we goed en juist vinden. De derde schil wordt gevormd door mythen, helden en symbolen. Daarin worden de twee binnenste lagen verbeeld. De buitenste schil wordt gevormd door gewoonten, rituelen en procedures, kortom de gedragswijzen waarin normen en waarden zichtbaar worden.
Dit ui- model van Maslowski en Dietvorst  kan een goed hulpmiddel zijn om de schoolcultuur te doorgronden en in de essentie te veranderen. Daarvoor moeten we naar de kern van de ui, naar de gedeelde vooronderstellingen, maar het afpellen van de ui kan nogal wat tranen teweeg brengen.
                                  
Communicatie
“Het grootste onverkende terrein in de wereld is de ruimte tussen onze oren.” (Peter Senge)

Goede communicatie tussen alle betrokkenen in de school is onontbeerlijk. Als het gaat om opvoeding en onderwijs hebben ouders (als eerste partner van de school) en school een gemeenschappelijk belang: het kind voorbereiden op zijn deelname aan de samenleving. De noodzaak om op school goed te communiceren is de laatste jaren enorm toegenomen. 

Pieter Verhoeven, verbinder in onderwijs, kan een wezenlijke bijdrage leveren aan het in kaart brengen van de schoolcultuur en het verbeteren van de communicatie tussen de geledingen. Het concept van de professionele leergemeenschap gebruikt hij als hulpmiddel om de analyse te maken en om het gesprek met de professionals te voeren. Hij doet dit vanuit de gedachte dat de geledingen in de school zelf de eigenaar zijn en blijven van de ontwikkeling.

“Cultuur veranderen is….. samen hardop nadenken over anders doen!”

Copyright © 2018
Pieter Verhoeven

Website door LaatR.IT
Home
Actueel
Profiel
Partners
Referenties
Interim Management
Coaching
Schoolcultuur
Imago-ontwikkeling
Integraal kindcentrum
Contact

Disclaimer
Privacyverklaring
Inloggen